ใบความรู้ เรื่อง กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง

ใบความรู้

เรื่อง กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง

1. ประชาชนทั้งปวงมีสิทธิในการกำหนดเจตจานงของตนเอง กำหนดสถานะทางการเมืองของตนอย่างเสรี รวมทั้งดาเนินการทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมอย่างเสรี (ภาค 1 ข้อ 1.1 )

2. ประชาชนทั้งปวงอาจจัดการเกี่ยวกับความสมบูรณ์ทางธรรมชาติ และทรัพยากรธรรมชาติของตนอย่างเสรี โดยไม่เป็นที่เสื่อมเสียต่อพันธกรณีใดๆ ซึ่งเกิดจากความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ อันขึ้นกับหลักการแห่งผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน และกฎหมายระหว่างประเทศ ไม่ว่ากรณีใดๆ จะพรากประชาชนจากวิถีทางดารงชีวิตไม่ได้ (ภาค 1 ข้อ 1.2 )

3. รัฐภาคีแห่งกติกาฉบับนี้ จะเคารพในสิทธิทั้งหลายที่ยอมรับแล้วในกติกาฉบับนี้ โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติไม่ว่าชนิดใดๆ (ภาค 2 ข้อ2.1)

4. ในกรณีที่ยังไม่มีมาตรการทางนิติบัญญัติหรืออื่นใดในขณะนี้ รัฐภาคีรับที่จะดาเนินการอย่างสอดคล้องกับบทบัญญัติแห่งกติกาฉบับนี้ (ภาค 2 ข้อ 2.2)

5. รัฐภาคีรับที่จะให้ความมั่นใจว่า บุคคลใดก็ตามที่ถูกล่วงละเมิด ย่อมมีทางบาบัดแก้ไขอย่างเป็นผลจริงจัง (ภาค 2 ข้อ 2.3)

6. รัฐภาคีรับที่จะประกันสิทธิเท่าเทียมกันระหว่างชายและหญิง ให้มีสิทธิทั้งปวง ทางแพ่งและทางการเมือง ดังที่ระบุไว้ในกติกาฉบับนี้ (ภาค 2 ข้อ 3)

7. รัฐ กลุ่มบุคคล หรือบุคคลใด ไม่มีสิทธิที่จะกระทาการใดๆ ที่เป็นการทาลายสิทธิเสรีภาพ ดังที่ยอมรับไว้แล้ว ณ ที่นี้ และย่อมไม่มีการจากัด ตัดทอน หรือทาให้เกิดความเสียหายแก่สิทธิมนุษยชนขั้นมูลฐาน (ภาค ข้อ 5.1,5.2)

8. มนุษย์ทุกคนมีสิทธิโดยธรรมชาติในการดารงชีวิต สิทธินี้ย่อมได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย ไม่มีบุคคลใดสามารถล่วงชีวิตของใครได้ (ภาค 3 ข้อ 6.1)

9. การลงโทษประหารชีวิตย่อมกระทาได้เฉพาะคดีอุกฉกรรจ์ที่สุดตามกฎหมายที่ใช้อยู่ในขณะนั้น และต้องไม่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งกติกานี้ และอนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทาลายล้างเผ่าพันธุ์ (ภาค 3 ข้อ 6.2)

10. บุคคลใดต้องคาพิพากษาให้ประหารชีวิต ย่อมมีสิทธิขออภัยโทษ หรือลดหย่อนโทษตามคาพิพากษา จะไม่มีการพิพากษาให้ประหารชีวิตบุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีในคดีอาชญากรรม และจะลงโทษนี้ต่อหญิงมีครรภ์มิได้ (ภาค 3 ข้อ 6.4,6.5)

11. บุคคลใดจะถูกทรมาน หรือได้รับผลปฏิบัติ หรือการลงโทษ ที่โหดร้ายผิดมนุษยธรรมหรือต่ำช้ามิได้กล่าวโดยเฉพาะเจาะจงก็คือ บุคคลใดจะถูกทดลองทางแพทย์ หรือทางวิทยาศาสตร์โดยปราศจากความยินยอมพร้อมใจอย่างอิสระไม่ได้ (ภาค 3 ข้อ 7)

12. ห้ามการเอาคนลงเป็นทาส และการค้าทาสทุกรูปแบบ บุคคลจะถูกบังคับให้ตกอยู่ในภาวะจายอมมิได้ บุคคลใดจะถูกเกณฑ์แรงงานหรือบังคับให้ใช้แรงงานมิได้ (ภาค 3 ข้อ 8.1,8.2 และ 8.3)

13.บุคคลทุกคนมีสิทธิในเสรีภาพและความมั่นคงของตน บุคคลใดจะถูกจับกุมหรือคุมขังโดยพลการมิได้ บุคคลใดจะถูกลิดรอนเสรีภาพของตนมิได้ ยกเว้นโดยเหตุและอาศัยกระบวนการตามที่บัญญัติไว้ในกฎหมาย (ภาค 3 ข้อ 9.1)

14. บุคคลที่ถูกจับกุมหรือควบคุมตัว พึงได้รับการปฏิบัติดังนี้ (ภาค 3 ข้อ 9.2,9.3, และ 9.5)

- บุคคลผู้ถูกจับกุมย่อมได้รับการแจ้งถึงเหตุผลในการจับกุมในขณะที่ถูกจับกุม

- บุคคลที่ถูกจับกุมหรือควบคุมตัวในข้อหาทางอาญา ย่อมต้องถูกนาตัวไปศาลโดยพลัน เพื่อที่จะมีการใช้อำนาจทางตุลาการ และได้รับการพิจารณาคดีในเวลาอันสมควร

- บุคคลที่ถูกจับกุมหรือควบคุมตัวโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ย่อมมีสิทธิเรียกร้องให้ชดเชยค่าสินไหมทดแทน

15. บุคคลที่ถูกลิดรอนเสรีภาพต้องได้รับการปฏิบัติอย่างมีมนุษยธรรม และได้รับการเคารพในศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ (ภาค 3 ข้อ 10)

16. บุคคลจะรับโทษจาคุกเพราะไม่อาจชาระหนี้ตามสัญญาไม่ได้ (ภาค 3 ข้อ 11)

17. บุคคลทุกคนย่อมมีเสรีภาพในการเคลื่อนย้าย และเสรีภาพในการเลือกถิ่นที่อยู่ภายในอาณาเขตของรัฐนั้น และย่อมมีสิทธิที่จะออกจากประเทศใดรวมทั้งประเทศของตนโดยเสรี และถูกลิดรอนในการเดินทางเข้าประเทศของตนมิได้ สิทธิดังกล่าวไม่อาจถูกจากัดตัดทอน เว้นแต่เป็นไปตามกฎหมายเพื่อรักษาความมั่นคงของชาติ ความสงบเรียบร้อย การสาธารณสุข หรือที่สอดคล้องกับกติกาฉบับนี้ (ภาค 3 ข้อ 12.1,12.2,12.3 และ 12.4)

18. คนต่างด้าวที่อยู่ในดินแดนของรัฐภาคีโดยชอบด้วยกฎหมาย จะถูกเนรเทศได้ก็โดยคาวินิจฉัยตามกฎหมาย และย่อมมีสิทธิคัดค้านคาสั่งเนรเทศ และมีสิทธิที่จะนาคดีขึ้นสู่การพิจารณาของคณะบุคคลที่ตั้งขึ้นเฉพาะเพื่อการนี้ (ภาค 3 ข้อ13)

19. บุคคลทุกคนย่อมเสมอภาคในการพิจารณาของศาลและตุลาการในการพิจารณาคดีอาญาอย่างเปิดเผย สาธารณชนอาจถูกห้ามรับฟังการพิจารณาด้วยเหตุผลทางศีลธรรม ความสงบเรียบร้อยหรือความมั่นคงของชาติ หรือความเป็นอยู่ส่วนตัวของคู่กรณี (ภาค 3 ข้อ 14.1)

20. บุคคลทุกคนผู้ถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดอาญา ย่อมมีสิทธิได้รับการสันนิษฐานว่า เป็นผู้บริสุทธิ์ จนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่ากระทาผิดตามกฎหมาย (ภาค 3 ข้อ 14.2)

21. ในการพิจารณาคดีอาญา บุคคลซึ่งถูกกล่าวหาว่ากระทำผิดมีสิทธิที่จะได้รับหลักประกันขั้นต่ำดังต่อไปนี้ (ภาค 3 ข้อ 14.3)

- สิทธิที่จะได้รับแจ้งสภาพและข้อหาแห่งความผิดที่ถูกกล่าวหาโดยพลันและละเอียด ในภาษาซึ่งบุคคลนั้นเข้าใจได้

- สิทธิที่จะได้รับความสะดวกเพียงพอแก่การเตรียมการเพื่อสู้คดี และติดต่อกับทนายความได้ตามความประสงค์ของตน

-สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาโดยปราศจากการชักช้าอย่างไม่เป็นธรรม

- สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาต่อหน้า และสิทธิที่จะต่อสู้คดีด้วยตนเองหรือผ่านทางผู้ช่วยเหลือทางกฎหมาย

- สิทธิที่จะถามพยานซึ่งเป็นปรปักษ์ต่อตน และขอให้หมายเรียกพยานฝ่ายตนมาซักถามภายใต้เงื่อนไขเดียวกับพยานฝ่ายตรงข้าม

- สิทธิที่จะขอให้มีล่ามโดยไม่คิดมูลค่า

-สิทธิที่จะไม่ถูกบังคับให้การปรักปรำตนเองหรือรับสารภาพผิด

22. ผู้กระทำผิดที่เป็นเด็กหรือเยาวชน วิธีพิจารณาความให้เป็นไปโดยคำนึงถึงอายุ และเพื่อแก้ไขความประพฤติ (ภาค 3 ข้อ14.4)

23. บุคคลทุกคนที่ถูกลงโทษในความผิดอาญา ย่อมมีสิทธิ์อุทธรณ์ต่อศาลสูงให้พิจารณาทบทวนอีกครั้งตามกฎหมาย (ภาค 3 ข้อ 14.5)

24. บุคคลใดถูกลงโทษตามคาพิพากษาถึงที่สุดในคดีอาญา และภายหลังคาพิพากษาได้ถูกกลับหรือได้รับอภัยโทษ เพราะมีการปฏิบัติขัดต่อความยุติธรรม บุคคลนั้นย่อมได้รับการชดใช้ตามกฎหมาย (ภาค 3 ข้อ 14.6)

25. บุคคลย่อมไม่อาจถูกพิจารณาหรือลงโทษซ้ำในการกระทาผิดกรณีเดียวกันที่มีคาพิพากษาถึงที่สุดแล้ว (ภาค 2 ข้อ 14.7)

26. บุคคลจะถูกแทรกสอดในความเป็นอยู่ส่วนตัว ครอบครัว เคหสถาน การติดต่อสื่อสาร และถูกลบหลู่เกียรติยศ ชื่อเสียง เกียรติคุณ โดยมิชอบด้วยกฎหมายมิได้ และย่อมมีสิทธิได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายจากการแทรกสอดและการลบหลู่ (ภาค 3 ข้อ 17.1 และ 17.2)

27. บุคคลย่อมมีสิทธิในเสรีภาพทางความคิด มโนธรรม และศาสนา รวมถึงเสรีภาพในการเลือกนับถือ/การประกาศ/การเผยแพร่ศาสนาหรือความเชื่อ การสักการบูชา/การปฏิบัติ/การประกอบพิธีกรรม ไม่ว่าในที่สาธารณะหรือเป็นการส่วนตัว (ภาค 3 ข้อ 18.1)

28. เสรีภาพในการประกาศศาสนาหรือความเชื่อถือของบุคคล จะถูกจำกัดได้โดยกฎหมายเพื่อรักษาความปลอดภัยสาธารณะ ความสงบเรียบร้อย อนามัย ศีลธรรม หรือสิทธิมูลฐานและเสรีภาพของบุคคลอื่น (ภาค 3 ข้อ 18.3)

29. รัฐภาคีรับที่จะเคารพเสรีภาพของบิดามารดาและผู้ปกครองในการให้การศึกษาทางศาสนาและศีลธรรมแก่เด็กตามความเชื่อของตน (ภาค 3 ข้อ 18.4)

30. บุคคลมีสิทธิในเสรีภาพแห่งการแสดงออก เสรีภาพที่จะแสวงหา/รับ/กระจายข่าวและความคิดเห็นทุกรูปแบบ โดยไม่คำนึงถึงพรมแดน ไม่ว่าด้วยวาจา ลายลักษณ์อักษร หรือการตีพิมพ์ในรูปของศิลปะหรือสื่อ โดยมีหน้าที่และความรับผิดชอบ ตามข้อจากัดที่บัญญัติในกฎหมาย และความจำเป็นในการเคารพสิทธิหรือชื่อเสียงของบุคคลอื่น การรักษาความมั่นคงของชาติ หรือความสงบเรียบร้อย หรือการสาธารณสุข หรือศีลธรรม (ภาค 3 ข้อ 19.2 และ 19.3)

31. การโฆษณาชวนเชื่อเพื่อการสงคราม การสนับสนุนความเกลียดชังในชาติ เผ่าพันธุ์ ศาสนาซึ่งนำไปสู่การยั่วยุให้เกิดการเลือกปฏิบัติ จงเกลียดจงชัง ความโหดเหี้ยม เป็นสิ่งต้องห้ามตามกฎหมาย (ภาค 3 ข้อ 20.1 และ 20.2)

32. สิทธิในการร่วมประชุมโดยสงบเป็นที่ยอมรับ การจากัดสิทธิต้องเป็นไปตามกฎหมาย และความจำเป็นแก่สังคมเพื่อความมั่นคงของชาติ ความสงบเรียบร้อย การสาธารณสุข หรือศีลธรรม หรือการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่น (ภาค 3 ข้อ 21)

33. บุคคลทุกคนย่อมมีสิทธิในเสรีภาพแห่งการสมาคมกับผู้อื่น สิทธิที่จะก่อตั้งหรือเข้าร่วมสหภาพแรงงานเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของตน การจำกัดสิทธิต้องเป็นไปตามกฎหมาย และความจำเป็นแก่สังคมเพื่อความมั่นคงของชาติ ความปลอดภัยสาธารณะ ความสงบเรียบร้อย การคุ้มครองสาธารณสุข หรือศีลธรรม หรือการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่น (ภาค 3 ข้อ 22)

34. ครอบครัวมีสิทธิได้รับความคุ้มครองจากสังคม และรัฐ (ภาค 3 ข้อ 23.1)

35. สิทธิของชายและหญิง(วัยที่อาจสมรสได้)ในการที่จะสมรส และมีครอบครัว พึงได้รับการยอมรับ การสมรสจะกระทำได้โดยความยินยอมโดยเสรีและบริบูรณ์ของผู้ที่จะเป็นคู่สมรส (ภาค 3 ข้อ 23.2 และ 23.3)

36. เด็กทุกคนย่อมมีสิทธิในมาตรการต่างๆ เพื่อการคุ้มครองเท่าที่จาเป็นแก่สถานะผู้เยาว์ โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติ ย่อมมีหลักฐานทางทะเบียนทันทีที่ถือกำเนิด การตั้งชื่อ และได้รับสัญชาติ

(ภาค 3 ข้อ 24.1,24.2 และ 24.3)

37. พลเมืองทุกคนมีสิทธิและโอกาสที่จะมีส่วนในรัฐกิจโดยตรงหรือผ่านผู้แทน สิทธิในการออกเสียงหรือได้รับเลือกตั้ง สิทธิในการเข้าถึงบริการสาธารณะในประเทศของตนบนความเสมอภาค

(ภาค 3 ข้อ 25)

38. บุคคลทั้งปวงย่อมเสมอภาคกันตามกฎหมาย และมีสิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองเท่าเทียมกันโดยปราศจากการเลือกปฏิบัติ(ภาค 3 ข้อ 26)

39. ชนกลุ่มน้อยทางเผ่าพันธุ์ ศาสนา หรือภาษา มีสิทธิที่จะมีวัฒนธรรมของตนเอง การนับถือและปฏิบัติพิธีกรรมทางศาสนา หรือใช้ภาษาของตนเอง(ภาค 3 ข้อ 27)

(สรุปจาก กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง(เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับสิทธิพลเมือง) จากหนังสือ “สิทธิของเรา” กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม)