ใบความรู้
เรื่อง
กฎบัตรอาเซียน
ความหมายและความสำคัญของกฎบัตรอาเซียน
“กฎบัตรอาเซียน”
คือ ธรรมนูญหรือกฎหมายสูงสุดของอาเซียน เป็นความตกลงระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนที่กำหนดกรอบโครงสร้างองค์กร
เป้าหมาย หลักการ และกลไกที่สำคัญ ต่าง ๆ ภายในอาเซียน โดยมีวัตถุประสงค์หลัก ดังนี้
1. เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของอาเซียนในการดำเนินการตามเป้าหมายต่าง
ๆ โดยเฉพาะความพยายามที่จะรวมตัวกันเป็น “ประชาคม” ภายใน พ.ศ. 2558
2. เพื่อสร้างกลไกส่งเสริมให้รัฐสมาชิกปฏิบัติตามความตกลงต่าง
ๆ ของอาเซียน
3. เพื่อทำให้อาเซียนเป็นองค์กรที่ใกล้ชิดและสร้างประโยชน์ต่อประชาชนอย่างแท้จริงมากขึ้น
โดยการบังคับใช้กฎบัตรดังกล่าว จะทำให้อาเซียนเป็นองค์กรที่มีกติกาการดำเนินงานอย่างชัดเจนมากยิ่งขึ้นในการประชุมสุดยอดอาเซียน
ครั้งที่ 13 เมื่อปี 2550 ที่ประเทศสิงคโปร์
ผู้นำอาเซียนได้ ลงนามในกฎบัตรอาเซียน ซึ่งเปรียบเสมือนธรรมนูญของอาเซียนที่จะวางกรอบทางกฎหมายและโครงสร้างองค์กรเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของอาเซียนในการดำเนินการตามวัตถุประสงค์และเป้าหมาย
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการขับเคลื่อนการรวมตัวเป็นประชาคมอาเซียนภายในปี 2558 (ค.ศ. 2015) ตามที่ผู้นำอาเซียนได้ตกลงกันไว้
โดยวัตถุประสงค์ของกฎบัตรฯ คือ ทำให้อาเซียนเป็น องค์กรที่มีประสิทธิภาพ มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง
และเคารพกฎกติกาในการทำงานมากขึ้น นอกจากนี้ กฎบัตรฯ จะให้สถานะนิติบุคคลแก่อาเซียนเป็นองค์กรระหว่างรัฐบาล
(Intergovernmental organization)
กฎบัตรอาเซียน ประกอบด้วยข้อบทต่าง ๆ 13 บท 55 ข้อ มีประเด็นใหม่ที่แสดงความก้าวหน้าของอาเซียน
ได้แก่
1. การจัดตั้งองค์กรสิทธิมนุษยชนของอาเซียน
2. การให้อำนาจเลขาธิการอาเซียนสอดส่องและรายงานการทาความตกลงของรัฐสมาชิก
3. การจัดตั้งกลไกสาหรับการระงับข้อพิพาทต่าง
ๆ ระหว่างประเทศสมาชิก
4. การให้ผู้นาเป็นผู้ตัดสินว่าจะดำเนินการอย่างไรต่อรัฐ
ผู้ละเมิดพันธกรณีตามกฎบัตรฯ อย่างร้ายแรง
5. การเปิดช่องให้ใช้วิธีการอื่นในการตัดสินใจได้หากไม่มีฉันทามติ
6. การส่งเสริมการปรึกษาหารือกันระหว่างประเทศสมาชิกเพื่อแก้ไขปัญหาที่กระทบ
ต่อผลประโยชน์ร่วม ซึ่งทำให้การตีความหลักการห้ามแทรกแซงกิจการภายในมีความยืดหยุ่น
มากขึ้น
7. การเพิ่มบทบาทของประธานอาเซียนเพื่อให้อาเซียนสามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างทันท่วงที
8. การเปิดช่องทางให้อาเซียนสามารถมีปฏิสัมพันธ์กับองค์กรภาคประชาสังคมมากขึ้น
9. การปรับปรุงโครงสร้างองค์กรให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
เช่น ให้มีการประชุมสุดยอดอาเซียน 2 ครั้งต่อปี จัดตั้งคณะมนตรีเพื่อประสานความร่วมมือในแต่ละ
3 เสาหลัก และการมีคณะกรรมการผู้แทนถาวรประจำอาเซียนที่กรุงจาการ์ตา
เพื่อลดเวลาและค่าใช้จ่าย ในการประชุมของอาเซียน เป็นต้น
กฎบัตรอาเซียนมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม 2551 กล่าวคือ หลังจากที่ประเทศสมาชิกครบทั้ง
10 ประเทศ ได้ให้สัตยาบัน กฎบัตร และการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่
14 ระหว่างวันที่ 28 กุมภาพันธ์ – 1 มีนาคม 2552 ที่จังหวัดเพชรบุรี เป็นการประชุมระดับผู้นำอาเซียนครั้งแรกหลังจากกฎบัตรมีผลบังคับใช้
จุดเด่นประการหนึ่งของกฎบัตรอาเซียน
คือ การที่ข้อบทต่าง ๆ ถูกกำหนดขึ้นเพื่อให้อาเซียนเป็นองค์กรที่ประชาชนเข้าถึงและเอื้อประโยชน์ต่อประชาชนในประเทศสมาชิกมากยิ่งขึ้น
ดังนั้นในโอกาสที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 14 จึงได้กำหนด คำขวัญของการประชุมว่า “กฎบัตรอาเซียนเพื่อประชาชนอาเซียน”
(ASEAN Charter for ASEAN Peoples) เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงประโยชน์ต่าง
ๆ ที่ประชาชนอาเซียน จะได้รับจากการบังคับใช้ กฎบัตรดังกล่าว
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น