ใบความรู้ที่ 2
เรื่อง
สาระสำคัญของกฎบัตรอาเซียน
กฎบัตรอาเซียนประกอบด้วยข้อบทต่าง
ๆ 13 บท 55 ข้อ ซึ่งมีสาระเกี่ยวกับความเป็นมาของอาเซียน
เหตุผลในการจัดทำกฎบัตรอาเซียน ตลอดจนเจตนารมณ์ในการสร้างประชาคมอาเซียน อาจสรุปบทบัญญัติที่สำคัญของกฎบัตรอาเซียนได้ดังนี้
หมวดที่ 1 เป้าหมายและหลักการ
หมวดนี้ระบุเป้าหมายและหลักการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างรัฐสมาชิก อาทิ เป้าหมายการส่งเสริมสันติภาพ
เสถียรภาพ ความสามารถในการแข่งขันของภูมิภาค ความกินดีอยู่ดีของประชาชน การลดช่องว่างของการพัฒนา
การเคารพสิทธิมนุษยชน การส่งเสริมประชาธิปไตย การส่งเสริมความร่วมมือทางการเมืองและความมั่นคง
เศรษฐกิจสังคมและวัฒนธรรม และการสร้างความรู้สึกร่วมกันในความเป็นอาเซียน ส่วนหลักการ
ได้แก่ การเคารพอำนาจอธิปไตย การไม่แทรกแซงกิจการภายใน และการเคารพในความแตกต่างของกันและกัน
เป็นต้น
หมวดที่ 4 องค์กรของอาเซียน
ระบุถึงอำนาจหน้าที่ขององค์กรต่าง ๆ ของอาเซียน อาทิ
1. ที่ประชุมสุดยอดอาเซียน
ซึ่งเป็นองค์กรสูงสุดในการกำหนดนโยบาย จัดการประชุม ปีละ 2 ครั้ง
2. คณะมนตรีประสานงานอาเซียน
ซึ่งมีรัฐมนตรีต่างประเทศของแต่ละประเทศ เป็นสมาชิก มีหน้าที่ประสานงานระหว่างเสาหลักทั้ง
3 ของการจัดตั้งประชาคมอาเซียน
3. คณะมนตรีประชาคมอาเซียนมีหน้าที่ประสานงานและติดตามการดำเนินงาน
เพื่อจัดตั้งประชาคมอาเซียนในแต่ละเสาหลัก
4. เลขาธิการอาเซียน ซึ่งมีบทบาทเพิ่มขึ้น
ในการติดตามรายงานการปฏิบัติงานตามความตกลงของประเทศสมาชิกและสนับสนุนให้มีการติดต่อกันระหว่างองค์กรของอาเซียนกับภาคประชาสังคม
5. คณะผู้แทนถาวรประจาอาเซียน
ซึ่งมีหน้าที่สนับสนุนการทางานของคณะมนตรีประชาคมอาเซียน
6. องค์กรสิทธิมนุษยชนของอาเซียนที่ทาหน้าที่ปกป้องและส่งเสริมสิทธิมนุษยชน
ของประเทศสมาชิก
หมวดที่ 5 องค์กรที่มีความสัมพันธ์กับอาเซียน
เช่น องค์กรรัฐสภาอาเซียน องค์กร ภาคธุรกิจ องค์กรภาคประชาสังคมที่ได้รับการรับรองโดยอาเซียน
กลุ่มนักวิชาการและองค์กร ด้านการศึกษา
หมวดที่ 7 กระบวนการตัดสินใจ
หลักทั่วไป คือ ฉันทามติ แต่มีข้อยกเว้นในกรณี ที่ไม่สามารถหาฉันทามติได้ ต้องส่งเรื่องให้ผู้นาตัดสินใจต่อไป
หมวดที่ 8 การระงับข้อพิพาท
กำหนดรายละเอียดของกลไกการระงับข้อพิพาท ในระดับต่าง ๆ อาทิ การปรึกษาหารือและเจรจาระหว่างคู่พิพาทเป็นอันดับแรก
การให้ประธานอาเซียนหรือเลขาธิการอาเซียนเป็นผู้ไกล่เกลี่ย หากคู่พิพาทร้องขอและการให้ที่ประชุมสุดยอดเป็นผู้หาข้อยุติกรณีพิพาท
หมวดที่ 11 อัตลักษณ์และสัญลักษณ์ของอาเซียน
ให้อาเซียนส่งเสริมความรู้สึก ของประชาชนในการเป็นเจ้าของอาเซียนร่วมกัน หรือที่เรียกว่าอัตลักษณ์ของอาเซียน
และกำหนดรายละเอียดของสัญลักษณ์ของอาเซียน อาทิ ธงและเพลงอาเซียน
หมวดที่ 12 ความสัมพันธ์กับภายนอก
ระบุถึงหลักการและกลไกในการดำเนินความสัมพันธ์กับประเทศภายนอกภูมิภาคอาเซียน เช่น กำหนดให้อาเซียนเป็นผู้ผลักดันหลัก
ในการรวมกลุ่มระดับภูมิภาคที่อาเซียนริเริ่มขึ้น และกำหนดหน้าที่ของผู้ประสานงานกับประเทศคู่เจรจา
ดังนั้นกฎบัตรอาเซียนจึงเป็นการประมวลบรรทัดฐาน
(Norm) และค่านิยม (Value) โดยสรุปได้ดังนี้
ภาพรวมของประชาคมอาเซียน
การรักษาและเพิ่มพูนสันติภาพ ความมั่นคงเสถียรภาพ การเพิ่มความร่วมมือด้านการเมือง
ความมั่นคง เศรษฐกิจและสังคม วัฒนธรรม
ด้านเศรษฐกิจ สร้างตลาดและฐานการผลิตเดียว
ความสามารถในการแข่งขันสูง การรวมตัวทางเศรษฐกิจที่มีการเคลื่อนย้ายเสรีของสินค้า/ บริการ การลงทุนแรงงาน การเคลื่อนย้ายทุนเสรียิ่งขึ้น
ด้านความมั่นคงของมนุษย์
บรรเทาความยากจนและลดช่องว่างการพัฒนา ส่งเสริมพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ผ่านความร่วมมือด้านการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีพ
ด้านสังคม ส่งเสริมอาเซียนที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง
สร้างสังคมที่ปลอดภัยมั่นคง จากยาเสพติด เพิ่มพูนความกินดีอยู่ดีของประชาชนอาเซียน
ผ่านโอกาสที่ทัดเทียมกันในการเข้าถึงการพัฒนามนุษย์และยุติธรรม
ด้านสิ่งแวดล้อม
สนับสนุนการพัฒนาอย่างยั่นยืนที่คุ้มครองสภาพแวดล้อม ความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติ
ด้านวัฒนธรรม ส่งเสริมอัตลักษณ์ของอาเซียนโดยเคารพความหลากหลายและอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม
ด้านการเมืองความมั่นคง
คุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน เสริมสร้างประชาธิปไตย เพิ่มพูนธรรมาภิบาลและหลักนิติธรรม
ตอบสนองต่อสิ่งท้าทายความมั่นคง เช่น การก่อการร้าย
กลไกของอาเซียนให้ที่ประชุมสุดยอดอาเซียนเป็นองค์กรสูงสุดในการกำหนดนโยบายของอาเซียน
โดยมีการประชุมสุดยอดปีละ 2 ครั้ง มีคณะมนตรีประสานงานอาเซียนที่มาจากรัฐมนตรีต่างประเทศเป็นผู้บริหารงานทั่วไป
เลขาธิการอาเซียนเป็นหัวหน้าเจ้าหน้าที่บริหารมีคณะผู้แทนถาวรประจำอาเซียนสนับสนุนการทำงานของคณะมนตรีประชาคมอาเซียน
การบริหารงานประธานอาเซียนดำรงตำแหน่งวาระ 1 ปี โดยจะเป็นประธานของกลไกอาเซียนทุกตำแหน่ง
เช่น การประชุม สุดยอดอาเซียน คณะมนตรีประสานงานอาเซียน คณะมนตรีประชาคมอาเซียนคณะต่าง
ๆ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น